Wat kunt u van dit programma verwachten? Is het eindelijk mogelijk om muziekinstrumenten realistisch weer te geven door het gebruik van samples? Mijn antwoord hierop is een volmondig ja. We kijken naar dit programma en werpen tevens een blik op de concurrentie. De informatie is misschien wat droog. Naar geluid moet u eigenlijk luisteren.

Geschiedenis

Enkele jaren geleden waren we zeer verrukt toen het eindelijk mogelijk bleek om iets anders aan de PC te ontworstelen dan de gebruikelijke IBM-piepjes en we de eerste soundblasterachtige geluidskaarten installeerden en eindelijk muziek konden gaan maken. Echte instrumenten leken het wel wat uit onze wavetable-kaart kwam. Onze kennissen waren veelal minder enthousiast en ook wij moesten schoorvoetend toegeven dat er behoorlijk wat fantasie en durf nodig was om geluidje 0 van onze GM-set een Grand Piano te kunnen noemen. Deze geluiden scoorden eerder hoog qua irritatiefactor dan qua realisme. In een mix viel het allemaal nog wel mee, maar als je een instrument solo bespeelde viel het al gauw door de mand.

Met de komst van grotere geheugens echter veranderde alles geleidelijk aan. Het werd mogelijk om meer geluid op onze kaarten te proppen. Met de komst van de 'Soundblaster Live' was een mijlpaal bereikt. Deze kaart had geen ingebouwde wavetable op een rom-chip meer, maar gebruikte systeemgeheugen om instrumenten (soundfonts) in op te slaan en ten gehore te brengen. Grote geheugens waren gemeengoed geworden, grote geluiden waren daarmee in principe ook mogelijk. Andere fabrikanten volgden en geleidelijk aan is het moeilijk geworden om een geluidskaart te vinden die nog een ingebouwde geluidenset heeft. Alleen de spelletjesmarkt speelt hier nog een rol. Voor muzikanten ligt de lat wat hoger. De tijd van de virtuele sampler en de virtuele synth is aangebroken.

Techniek

Wanneer we een muziekinstrument opnemen met de bedoeling er een realistisch computer-muziekinstrument van te maken krijgen we in principe een enorme hoeveelheid data. Voor een vleugel zou bijvoorbeeld iedere toets opgenomen (gesampled) moeten worden en liefst op diverse geluidsniveaus, want het klankkarakter verandert behoorlijk wanneer u van pp (superzacht) naar ff (keihard) gaat. De mooiste piano die momenteel verkrijgbaar is levert ongeveer 4 gigabyte aan informatie op. Ongetwijfeld zijn er al computerbezitters die dat al aan geheugen in hun PC hebben zitten, maar er is een oplossing bedacht om met minder geheugen en een snelle harde schijf van minimaal 7200 toeren hetzelfde resultaat te krijgen.
Het begin van alle samples wordt in het ram-geheugen van de computer geladen en het vervolg van het geluid wordt van de harde schijf gelezen. On-geloopt supergeluid is haalbaar. Een natuurlijk verloop van aanslag en uitsterftijd van een toon is mogelijk.
Kortom hifi.

Zodra u een toets van uw muziek-keyboard aanslaat ziet u het licht van de harde schijf opflikkeren en wordt de sample afgespeeld. De wetenschappelijke term voor deze techniek is streaming wave technology en de uitvinder van dit systeem was het bedrijf Nemesys, inmiddels overgenomen door Tascam. De software heette aanvankelijk Gigasampler, maar een latere versie is Gigastudio. Er is inmiddels navolging gekomen door Steinberg met Halion, Native Instruments met Kontakt en Virtual Sampler. De technieken zijn vergelijkbaar en de specificaties veranderen natuurlijk regelmatig met iedere nieuwe versie die uitkomt. Maar gelukkig kunnen ze elkaars formaat eten. Ook Akai en Soundfont worden gelezen en keurig afgespeeld. Voor andere formaten zijn er conversieprogramma's zoals Cd-xtract en Awave leverbaar. Inmiddels is er een enorme bibliotheek van geluiden in het giga-formaat. Het formaat van uw harde schijf bepaalt in combinatie met uw ram-geheugen hoe goed uw geluid is. The sky is the limit.

Waar vind ik informatie?

Er worden op diverse webstekken geluiden geëtaleerd. Op Purgatory Creek kun je de kwaliteit van alle in de handel zijnde piano's vergelijken. Helaas hangt er een behoorlijk prijskaartje aan de gigasampler en geluiden in het gigaformaat.
Maar voor bescheiden portemonnees valt er veel gratis te downloaden. Ook in de peer-to-peer-netwerken zie ik wel eens iets langsfietsen. Let ook op de diverse forums die voor deze programma's op het net te vinden zijn. Neem de tijd om uitgebreid te bekijken wat anderen voor u ondervonden hebben.

Systeemeisen

Neem hierin alles met een stevige korrel zout. Ik draai mijn Gigastudio op een pentium 650Mhz met 512mb Ram en ik denk dat dat de ondergrens is. Op de website van Nemesys beweert men dat de helft voldoende is, maar dat kost je stemmen in je polyfonie. Zonde om met een half klavier te spelen ook al heb je dan zo'n grandioze Steinway. Onder Windows 98 was een Direct Xkaart voldoende, maar onder XP vereist Gigastudio een kaart met Gsif-stuurprogramma's . Gigasampler versie 1 van Nemesys, doet het onder XP niet meer. Wilt u er een sequencer bij draaien dan moet de geluidskaart multiclient zijn of u heeft twee kaarten nodig. Van de concurrentie ben ik minder goed op de hoogte. Maar ik neem aan, dat de eisen wel ongeveer overeenkomen. ASIO of WDM zijn hier de vereiste stuurprogramma's. De mogelijkheden voor supergeluid zijn ongekend, maar het prijskaartje eraan is stevig.

Gigastudio komt in verschillende versies. De verschillen hebben te maken met het aantal ingebouwde effecten en het aantal stemmen polyfonie. Hoe meer stemmen (maximaal 160 ) des te hogere eisen aan het systeem.