"Eindelijk een programma dat volautomatisch uit opnames tikken, ruis en rumble verwijdert. En nog met een hoge kwaliteit ook. Zonder arbeidsintensieve, ingewikkelde handelingen kunt u nu uw platencollectie op Cd's overzetten. Ook geschikt voor het restaureren van geluidsbanden, MP3's, enz."
Met Music Cleaning Lab 2005 deluxe zou dit allemaal mogelijk zijn. Of deze mooie belofte ook echt wordt waargemaakt hebben wij uitvoerig getest. Hier leest u onze bevindingen.

Wat zit er in de doos?

Music Cleaning Lab 2005 deluxe wordt verkocht in een fraaie doos. Daarin bevinden zich:

• Een installatie Cd-ROM;
• Een beknopte handleiding;
• Een audiosnoertje (voor het aansluiten van de versterker aan de geluidskaart);
• Een verloopstekkertje.

Op de Cd-ROM staat een uitgebreide handleiding.

Installeren

Installatie van het programma is kinderlijk eenvoudig. Het installatieprogramma start automatisch op nadat je de installatie Cd-ROM in de Cd-speler hebt geplaatst. Wel even op de knop "Install" klikken en binnen drie minuten is Music Cleaning Lab klaar voor gebruik. Het installatieprogramma vraagt ook nog of u zich on-line (via Internet) wilt laten registreren. Er worden u dan gratis updates in het vooruitzicht gesteld, die er tijdens de test echter nog niet waren.

Het aansluiten van de platenspeler

Het aansluiten van de platenspeler is in de handleidingen erg summier beschreven, daarom gaan wij er hier wat dieper op in. In de figuur is weergegeven hoe je de platenspeler via uw versterker op de geluidskaart aansluit. Belangrijk is dat u bij een platenspeler vrijwel altijd een phono-voorversterker nodig hebt. Het signaal van een platenspeler is namelijk niet geschikt om direct op de geluidskaart aan te sluiten. Als de versterker een phono-ingang heeft, dan is zo'n phono-voorversterker in de versterker ingebouwd. Is dat niet het geval dan kunt u ook een losse phono-voorversterker aanschaffen bij de betere elektronicahandel. Er zijn ook speciale phono-voorversterkers op de markt, die u op een USB-poort kunt aansluiten.

Bediening

Music Cleaning Lab 2005 deluxe is voor de meeste functies erg eenvoudig te bedienen. In het openingsscherm kunt u bovenaan één van drie tabbladen selecteren:

• Import: In dit tabblad kunt u opnemen van platenspeler of cassetterecorder;
• Cleaning: Klikt u op dit tabblad dan verschijnt een aantal geluidsbewerkingsmogelijkheden die u met knoppen en schuiven kunt instellen. Daarmee kunt u tikken en ruis verwijderen;
• Export: In dit tabblad kunt u het opgenomen en gerestaureerde geluidsbestand op Cd branden. Deze drie tabbladen representeren precies de drie stappen waarin u een LP omzet naar Cd.

Import

Het opnemen van platenspeler (of ander audioapparaat zoals cassettedeck of MiniDisk) start door op "Record Audio" te klikken. In het opnamescherm dat vervolgens verschijnt komt u door een druk op de knop "Niveauregeling" direct in de volumeregeling van Windows. Het is dan even zoeken naar de juiste opname-ingang van de geluidskaart, want daar moet u een selectievinkje in plaatsen.
Vervolgens drukt u op de knop "Opnemen", u zet de naald op de plaat en wacht zo'n twintig minuten totdat de A-kant van de plaat is opgenomen. Direct daarna kunt u de tweede kant opnemen. Beide kanten komen zo achter elkaar te staan. U kunt heel eenvoudig stukjes opname wegknippen. Zo kunt u de opnames van de A- en B-kant van de plaat netjes op elkaar laten aansluiten.

Het is overigens ook mogelijk om reeds opgenomen audiobestanden in te lezen. Ook kunt u audiobestanden vanaf een Cd "rippen".

Cleaning

Onder het tabblad "Cleaning" staan vier audiobewerkingen, waarmee u de opname kunt restaureren.

• Declicker (haalt de tikken uit de opname);
• Decrackler (haalt de grotere tikken en kraken uit de opname);
• Denoiser (haalt diverse geluiden uit de opname waaronder brom);
• Dehisser (haalt de ruis uit de opname).

Met schuiven kunt u zelf (experimenteel) vaststellen hoe de audiobewerkingen moeten worden ingesteld. Er is echter ook een wizard; die analyseert de opnamekwaliteit en bepaalt hoeveel de declicker en de andere audiobewerkingen moeten worden ingesteld. Daarmee is dit lastige onderdeel vrijwel geheel geautomatiseerd.

Een volgende stap is normaliseren; daarmee wordt de opname zoveel versterkt dat de luidste passage precies op het maximale volume (0 dB) wordt afgeregeld. Zo zorgt u ervoor dat alle Cd's ongeveer even luid klinken. Normaliseren gaat als volgt. U moet het menu "Bewerken" uit de menubalk uitrollen en "Objectvolume normaliseren" selecteren. U moet dan wel eerst de beide opname (A- en B-kant) selecteren, want anders werkt de normaliseerfunctie niet. Jammer dat er geen knop op het tabblad "Cleaning" is, waarmee u het normaliseren kunt activeren. Er is wel een knop "Auto", maar die normaliseert alleen als u op dat moment de luidste passage afspeelt en als die passage een volumeniveau van tenminste -12 dB heeft. Jammer ook dat in de handleiding nauwelijks wordt gerept over normaliseren. De leek op wie dit programma zich richt, moet deze belangrijke bewerkingsstap zelf dus maar ontdekken.

De laatste stap is het losknippen van de nummers, zodat die als aparte tracks op de Cd worden gezet. Ook dit is geautomatiseerd. Na even zoeken vindt u onder het menu "Cd/DVD" de keuze "trackmarkeringen automatisch instellen". Daarmee worden automatisch de pauzes tussen de nummers gevonden. Dit werkt niet altijd foutloos, want stille passages worden soms ook gezien als overgang tussen twee nummers. Met de hand kunt u echter te veel geplaatste markeringen weghalen. Uiteraard kunt u ook pauzes die Music Cleaning Lab niet gezien heeft handmatig aanbrengen. Dit is een bijzonder handige functie, die overigens ook in andere geluidsbewerkingsprogramma's te vinden is. Jammer dat voor deze functie geen knop op het tabblad staat.

Export

Onder het tabblad "Export" kunt u het resultaat op Cd wegschrijven door een eenvoudig muisklik. U hoeft dus niet een Cd-brandprogramma apart op te starten. Het Cd-branden gaat rechtstreeks vanuit Music Cleaning Lab. Het is verstandig om niet de optie "On the fly branden" te kiezen. Want dan gaat Music Cleaning Lab tijdens het branden ook alle audiobewerkingen (zoals declicken) uitvoeren. Dit kost zoveel rekentijd, dat het branden bij 16 speed op de test-PC reeds vastliep. U kunt er ook voor kiezen om eerst een "Imagebestand" te maken, waarna het branden veilig verloopt.
Music Cleaning Lab kan ook DVD's branden. Het resultaat kan ook als audiobestanden op de harde schijf worden bewaard in de audioformaten wav, mp3, wma en ogg.

Overige geluidsbewerkingen

Music Cleaning Lab kent nog een groot aantal andere geluidsbewerkingen. Zo kunt u onder andere het stereobeeld verbreden, een equalizer toevoegen en compressie toepassen. Het is zelfs mogelijk van de opname een Dolby surround versie te maken. Leuke effecten, die u echter niet zo snel zal gebruiken als u uw favoriete Cd of bandopname wilt restaureren.

Kwaliteit van de restauratie

Wij hebben de kwaliteit van de restauratie door Music Cleaning Lab getest met een drietal fragmenten. Het eerste fragment bevat een normaal niveau van tikken en ruis. Fragment veelruis bevat zachte passages waarin het volume van de muziek soms maar net boven de ruis uitkomt. Fragment veeltik bevat erg veel soms harde tikken. Het resultaat van Music Cleaning Lab is vergeleken met Goldwave, een shareware programma van ongeveer dezelfde prijs waarmee op de 'landelijke muziekdagen' vaak wordt gedemonstreerd.

Tikken verwijderen

De wizard van Music Cleaning Lab blijkt veel te voorzichtig met het weghalen van tikken. De tikken zijn zelfs in het normale fragment nog duidelijk hoorbaar. Daarom hebben we de schuiven waarmee u de gevoeligheid van het tikken verwijderen kunt instellen, handmatig op maximaal gezet. Dit beinvloedt de geluidskwaliteit nauwelijks en geeft een veel beter effect. Alle tikken werden zo verwijderd uit het normale fragment. In fragment veelruis is na het onttikken door Music Cleaning Lab af en toe nog een tik hoorbaar. In het fragment veeltik blijven de tikken duidelijk hoorbaar. In tabelvorm:

Ruisonderdrukking

De wizard van Music Cleaning Lab haalt maar heel weinig hoogfrequent ruis uit de opname. Na bewerking blijft de ruis duidelijk hoorbaar. Daarom hebben wij de schuiven waarmee de mate van ruisonderdrukking wordt ingesteld, ook handmatig geprobeerd in te stellen. Dit is echter een lastige opgave. Want onderdrukt u de ruis te veel (schuif te veel naar rechts), dan hoort u vooral in de stillere passages vervorming (vervelende bijgeluiden). Deze vervorming treedt ook op bij de ruisonderdrukking van Goldwave. Wij hebben de schuiven handmatig zo ingesteld dat de vervorming/bijgeluiden in Music Cleaning Lab ongeveer evenveel optraden als in Goldwave. Vervolgens is gemeten hoeveel de ruis was verminderd ten opzichte van de originele opname. Het resultaat is in de tabel weergegeven. Het getal geeft het ruisniveau ten opzicht van het maximale geluidsniveau weer in dB (deciBell). Elke 6 dB is een halvering van het ruisniveau. Duidelijk is te zien dat de wizard nauwelijks effect heeft, terwijl handmatig de ruis nog wel zo'n 4 tot 8 dB kan worden verminderd, voordat vervorming optreedt.

Conclusie

Door de drie tabbladen met drukknoppen en schuiven is de bediening eenvoudig gemaakt. Helaas heeft men dit niet voor sommige belangrijke functies (normaliseren en trackmarkeringen) gedaan; deze zijn nog steeds verstopt achter menu's in de menubalk. Verder is de handleiding onvolledig. De wizard voor de restauratie kunt u maar beter niet gebruiken. Maar als u de restauratie handmatig instelt voldoet het resultaat voor langspeelplaten die nog in redelijk goede staat verkeren. Bij platen met wat hardere tikken en veel ruis geeft Music Cleaning Lab een teleurstellend resultaat. Er zijn betere programma's voor dezelfde, overigens lage, prijs van € 39,99. Music Cleaning Lab is een leuk programma voor de luie muziekliefhebber die zonder al te veel poespas zijn platencollectie op CD wil zetten, niet te hoge eisen stelt en goedkoop uit wil zijn.

Informatie: Magix