Op elk muziek keyboard is wel een mogelijkheid aanwezig om het volume van de ingebouwde speakers of het niveau van de line output te regelen. Doormiddel van een draai of schuifregelaar kan je daarmee de gewenste geluidsterkte instellen. Soms is het best een beetje lastig, als je met twee handen tegelijk muziek maakt om (tijdens het spelen) ook nog eens zo’n draai- of schuifknop te bedienen. Om deze reden gebruiken veel muziekanten een pedaal waarmee je zoiets gemakkelijk met je voet kunt bedienen. Belangrijk om te weten is, dat we dergelijke voetpedalen onderverdelen in de digitale uitvoeringen en de analoge regelaars. Een digitale uitvoering moet aangesloten worden op de Midi ingang van het keyboard en op basis van de uitgezonden Midi code signalen vanaf het pedaal zal het keyboard zich instellen op het gewenste volume. Een analoge uitvoering kan alleen worden toegepast als het audio uitgangssignaal aangesloten wordt op een extra muziekversterker. Zo’n analoog pedaal komt dan tussen de line uitgang van het keyboard en de line ingang van het versterkersysteem. Met dit type pedaal kan je dus NIET het volume van de interne speakers of de Midi controllers van het keyboard beïnvloeden, maar wel het analoge geluidsniveau naar het aangesloten versterkersysteem. In deze publicatie gaan wij er vanuit dat je een keyboard gebruikt dat op een externe versterker of een mixer is aangesloten.

De analoge uitvoering.

Analoge pedalen zijn over het algemeen Spartanisch van opzet en bevatten ze gewoonlijk een mono of een stereo draaipotentiometer waarvan de as doormiddel van een hefboommechaniekje ingesteld wordt. Helaas gaan deze potmeters na verloop van tijd nogal kraken en krijg je tijdens het bedienen van het pedaal ruis te horen. Het zou dus heel mooi zijn om een “kraakvrij” pedaal te construeren. Zulke typen geruisloze potmeters zie je vaak in huiskamerorgels en bestaan ze uit een vast gemonteerd pedaal in de kast en bevat het een optische regelaar welke voorzien is van een lichtschuifje dat wordt verplaatst tussen een lichtbron en een lichtgevoelige weerstand of een fototransistor. Omdat zoiets mechanisch gezien vrij lastig te construeren is, gaan wij het met een speciale chip en twee schakelaars aanpakken en heeft deze methode tegelijk wat voordelen ten opzichte van de puur elektromechanische- en de optische uitvoering.

 Het schema.

In Fig. 1 is het blokschema van de chip te zien waar het allemaal om draait, de DS1809-10 van Dallas Semiconductors. Bovenin zien we een symbolische weergave van een potmeter die de volumeregeling voor ons zal verzorgen. Onderin een digitaal gedeelte met rechts de z.g.n. Up en Down ingangen. Activeer je de Up-pin dan zal de waarde van de potmeter telkens in kleine stapjes van 1:64 een lagere impedantie afgeven en activeer je de Down-pin dan gebeurt het omgekeerde. Links in het blokschema zien we nog een speciale aansluiting waarop een condensator wordt aangesloten. Deze condensator zorgt ervoor dat, via control logic pin 3, de laatst ingestelde waarde van de elektronische potmeter wordt vastgehouden in een geheugencel van de chip.In fig. 2 tref je het praktische schema aan en zien we bovenin het voedingsgedeelte. Via een 9V blokbatterij, diode D1 en de mini spanningsregelaar 78L05 wordt het circuit op een stabiele manier gevoed. Rond chip U2 zijn de hierboven besproken componenten duidelijk te herkennen. Diode D2 is een Schottkey diode van het type BAR42 (of een equivalent) die als constante stroombron voor de geheugen condensator C3 fungeerd. Via jack J1 wordt het pedaal aangesloten op de line out van een muziekkeyboard. Een kabel die via J2 aangesloten wordt, gaat naar de line in van een versteker of een audiomixer. Voor schakelaars SW1 en SW2 kiezen we een stevig metalen type met een maakcontact dat zonder klik direct terugveerd als we de schakelaar loslaten. De kunststof jacks en de (op gaatjesboard gemonteerde) schakeling, almede de schakelaars worden vanzelfsprekend in een stevig metalen kastje aangebracht.

Tips.

Tot slot geven we je nog een paar interessante tips waarmee je het pedaal geheel op jouw specifieke wensen  kunt afstemmen. Kies voor de DS1809-xx een type met een nominale potmeterwaarde die zo goed mogelijk in de buurt komt van de ingansimpedantie van het versterkersysteem en de gitaar. Want deze schakeling kan je natuurlijk ook gebruiken voor het regelen van je elektrische gitaar! 

Veel knutselplezier met het voetpedaal!