Inleiding

Sinds kort is er een nieuwe versie van Cubase beschikbaar, namelijk Cubase AI4. Deze instapversie van Cubase wordt gratis geleverd bij hardware van Yamaha. Wij testten de Audiogram 3, een mengpaneel en tevens USB audio interface (zeg maar een externe geluidskaart). Het aanschaffen van zo’n Audiogram 3 kost 99 euro en is de goedkoopste manier om in het bezit te komen van Cubase. Het reguliere instapmodel Cubase Essential 4 (dus zonder Yamaha hardware) kost al 149 euro.

Audiogram 3

De Audiogram 3 is een mengpaneel en audio interface die u via een USB poort op de PC aansluit (zie figuur).

Hij heeft een stereo-ingang en een microfooningang. Met draaiknoppen kunt u het volumeniveau regelen, waarmee de beide ingangen op het interne stereokanaal worden afgemixt. Dit stereokanaal kan rechtstreeks op de stereo-uitgang worden beluisterd en kan ook via de USB-poort in de computer als stereospoor worden opgenomen. Alle in- en uitgangen zijn als tulpstekkers en als monojacks beschikbaar. De microfooningang is een XLR-connector, die zelfs een phantoomvoeding heeft.

Op de website van Yamaha kan een ASIO-driver worden gedownload. Wij raden aan deze ASIO-driver te installeren, want dan werkt de Audiogram 3 met een lage latency (tijdvertraging) in combinatie met Cubase AI4. De Audiogram is een uitstekend stukje hardware, werkt zeer goed en introduceert nauwelijks vervorming of ruis.

De Audiogram 3 heeft ook nog een grotere broer, de Audiogram 6. Deze ziet er echt uit als een mengpaneel. Hij heeft twee microfooningangen en twee stereo-ingangen (in totaal zes ingangen), kost slechts 149 euro en wordt uiteraard ook met gratis Cubase AI4 geleverd.

Cubase AI4

De Cubase-familie

De reguliere Cubase-familie bestaat uit drie versies, namelijk:

• Cubase Essential 4: het instapmodel voor beginners (149 euro);
• Cubase Studio 4: voor gevorderde gebruikers (345 euro);
• Cubase 4: het model voor de professionals (555 euro).

Aan deze serie is nu dus Cubase AI4 toegevoegd. AI betekent Advanced Integration; hiermee wordt gedoeld op de steeds verdergaande integratie van de Yamaha-hardware en Cubase. Cubase AI4 zou beperkingen hebben ten opzichte van Cubase Essential 4, maar wij hebben die niet kunnen ontdekken. Cubase AI4 kan dan ook worden gezien als een volwaardig sequencer programma.

Wat doet Cubase eigenlijk?

Cubase is een zogenaamde sequencer die van de PC een meersporenbandrecorder maakt. Net als in de voorgaande Cubaseversies zijn MIDI en audio naadloos geïntegreerd. De figuur toont het Project Window (het hoofd window) van Cubase AI4 met vier audiosporen en acht MIDI-sporen.

Het maximum aantal sporen is echter ongelimiteerd en wordt begrensd door de rekenkracht van de PC. De functionaliteit van voorgaande versies van Cubase zijn ook weer in Cubase AI4 terug te vinden, zoals:

• de key editor, list editor, drum editor en notenschrift editor om midi mee te bewerken;
• een tempo track, waarmee het tempo tijdens het afspelen automatisch kan worden gevarieerd;
• de mogelijkheid om midi- en audiobestanden te importeren en te exporteren;
• uitgebreide quantize-functies om onregelmatig ingespeelde MIDIbestanden strak in de maat te zetten.

Daarnaast kent Cubase AI4 nieuwere handige functies. Een aantal daarvan wordt hieronder toegelicht.

VST plug-ins

Vroeger stonden in studio’s rijen rekken vol met elektronische kasten opgesteld. Daarmee konden effecten (bijvoorbeeld galm) aan de opnames worden toegevoegd. Met de komst van de computer wordt veel van deze elektronica nagebootst in software. In Cubase heten deze nagebootste effectkasten VST plug-ins; VST staat voor Virtual Studio Technology.

Cubase AI4 wordt geleverd met 30 van die VST plug-ins. De bedieningsschermpjes doen vaak denken aan de ouderwetse elektronicakasten met draaiknopjes en schakelaars. De figuur toont als voorbeeld de Grungelizer, waarmee een opname het karakter van een krakende en brommende langspeelplaat krijgt. Er zijn veel VST plug-ins verkrijgbaar, waarmee Cubase AI4 eenvoudig kan worden uitgebreid.

VST instruments

VST instruments zijn software synthesizers, waarmee MIDI-sporen in Cubase worden afgespeeld. Cubase AI4 wordt standaard geleverd met zo’n VST instrument, de HalionOne. Dit is een uitgeklede versie van de Halion 3 soft synth van Steinberg. De HalionOne is voorzien van een volledige General Midi geluidenbank. De GM-instrumenten klinken redelijk en zijn absoluut geschikt om een goedklinkende muziekopname te produceren. De HalionOne is niet zo geschikt om standaard MIDI-bestanden af te spelen. De HalionOne negeert namelijk Program Changes in de MIDI-bestanden. Dit betekent dat de instrumenten handmatig moeten worden ingesteld in de inspector (het linker scherm van het Project Window). Het afspelen van MIDI-bestanden kan echter prima met de “Microsoft GS Wavetable-software” die standaard in Windows XP en Windows Vista is geïnstalleerd.

Instrument tracks

Met de nieuwe Cubase 4 familie zijn instrument tracks geïntroduceerd. Daarmee kan heel handig een VST instrument worden gekoppeld aan een MIDI-spoor. Bovendien kunnen alle VST plug-ins, die voorheen alleen op audiosporen konden worden gebruikt, ook op instrument tracks (instrumentsporen) worden toegepast.

Automation

In studio’s ziet men wel eens de volumeschuiven van het mengpaneel automatisch bewegen. Dit kan ook met het mengpaneel van Cubase AI4. Vrijwel alle volume- en effectinstellingen kunnen door Cubase AI4 worden vastgelegd (opgenomen) en bij het afspelen worden volume en effecten weer precies op het juiste moment ingesteld.

Time stretch

Cubase AI4 kent ook een “time stretch” functie. Dit is heel handig als een audiospoor sneller of langzamer moet worden afgespeeld. De time stretch functie werkt real time; dit betekent dat het tempo van het audiospoor zich tijdens het afspelen aanpast aan het MIDI tempo track.

Freeze edits

Effecten gebruiken veel rekencapaciteit van de PC. Als er veel effecten worden toegepast kan het gebeuren dat de PC niet snel genoeg meer is. In dat geval biedt de Freeze edits functie een oplossing. Deze maakt namelijk van een audiospoor met effecten een nieuw audiospoor, waarin de effecten zijn opgenomen. Het afspelen van dit nieuwe audiospoor kost dan nog maar een fractie van de rekencapaciteit, omdat de effecten niet meer real time behoeven te worden uitgerekend. Als de rekencapaciteit niet voldoende is, valt het geluid af en toe weg (zogenaamde drop-outs).

Documentatie

Cubase AI4 wordt geleverd met een uitstekende set manuals, te weten:

• Getting Started;
• Operation Manual;
• Remote Control Devices;
• Plug-in Reference;
• Menu Reference.

Bij elkaar meer dan 400 bladzijden nuttige informatie. De manuals worden als PDF-bestand meegeleverd.

Yamaha en Cubase

Cubase wordt gemaakt door het Duitse bedrijf Steinberg, dat in 1984 is opgericht. In januari 2003 werd Steinberg onderdeel van Pinnacle Systems Group, dat ook videobewerkingssoftware maakt. Deze combinatie bleek echter niet zo succesvol en in december 2004 werd Steinberg door Yamaha overgenomen. Yamaha werkt aan een steeds verdergaande integratie van hardware (keyboards, mengpanelen) en software. Cubase Advanced Integration 4 is daar een voorbeeld van.

Overigens is Roland een vergelijkbare weg ingeslagen door een strategisch partnership met Cakewalk aan te gaan. Cakewalk wordt al weer enige tijd op de markt gezet onder de naam SONAR.

Conclusie

Cubase AI4 is een volwaardige telg uit de beroemde Cubasefamilie, die in veel professionele studio’s te vinden is. Cubase AI4 wordt gratis geleverd bij de Audiogram 3, een audio interface van Yamaha, dat via een USB-poort aan de PC wordt aangesloten. Het aanschaffen van de Audiogram 3 kost 99 euro en is de goedkoopste manier om in het bezit te komen van Cubase. Cubase zonder deze Yamaha hardware kost los in de winkel 149 euro (voor het reguliere instapmodel Cubase Essential4).
Cubase AI4 en de Audiogram3...een topcombinatie voor weinig geld.